Toplam 81 ilimizin %45'inde (36 il) zeytin üretimine rastlanmaktadır. 595.000 ha olan Türkiye zeytin alanları , toplam tarım alanlarının %2'sini ve bağ-bahçe alanlarının ise %22'sini oluşturmaktadır. Zeytinliklerin yaklaşık %75'i dağlık kır arazilerde olup ancak %8'i sulanmaktadır. Sulanan zeytinliklerin çoğunda sofralık üretim hakimdir.

2000 yılı itibariyle 1.800.000 ton olan Türkiye dane zeytin üretiminin yarısından fazlası (%55), sırasıyla Aydın (%24), Balıkesir (%17) ve İzmir (%14) illerinde yapılmaktadır. Yaklaşık 98 milyon olan ağaç sayısı giderek artmaktadır.

   B-1.1. ZEYTİN ÜRETİMİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

    Türkiye üretiminin %70'6sı yağlık , %29,4'ü sofralık olarak değerlendirilmektedir. . Zeytin üretiminin %71'i Ege bölgesindedir.

   B-2. HAM MADDE ÜRETİMİ SORUNLARI

   - Fidan üretimi, ülke genelinde ihtiyaç duyulan standart zeytin çeşitleri ile sertifikalı olarak bölge özellikleri de dikkate alınarak planlamalıdır.
   - Yeni tesis edilecek ve mevcut zeytinliklerimizde verimliliği arttırmak amacıyla kültürel önlemlerin uygulanmasında modern teknikler kullanılmalıdır.
   - 4086 sayılı kanun yeniden gözden geçirilerek güncelleştirilmelidir. Örneğin cezaların caydırıcılığını kaybetmesi yanında zeytinliklerin dahil olduğu yeni imar planlarının yapılması aşamasında bilimsel kurumlarca (Araştırma enstitüleri, üniversiteler gibi) hazırlanacak ÇED raporunun esas alınacağı şartı kanuna ilave edilmelidir.

Genel olarak ham dane zeytin, zeytinyağı, ve sofralık zeytin üretimi, tüketimi, ithalat ve ihracatını bir bütün olarak ele alan istikrarlı tedbir ve düzenlemeler gerçekleştirilmelidir.

   B-3. TÜRKİYE'DE ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜ

    Türkiye'de çeşitli ölçeklerde olmak üzere 850 civarında zeytinyağı fabrikasının bulunduğu, üretim kapasitesinin 270.000 tonu aştığı tahmin edilmektedir. Zeytin üretimindeki peryodisite nedeniyle "çok ürün" yıllarında kapasite yetersizliği, "az ürün" yıllarında ise atıl kapasite ortaya çıkmaktadır. Genelde kapasite kullanımı %50 civarındadır.

   Türkiye mevcut tüketim ve ticaret dengesine göre gerek zeytinyağı gerekse sofralık zeytin üretiminde kendine yeterli durumdadır. Ancak ülkemizde kişi başına zeytinyağı tüketimi 1970-79 yıllarında 2,2 kg/kişi, 1980-89 yıllarında 1,3 kg/kişi iken günümüzde 1 kg/kişi'ye düşmüştür.. Bu nedenle ülkemizde zeytin üretimi arttırılmalıdır. Oysa kişi başına tüketim; Yunanistan'da 23 kg, İspanya'da 13 kg ve İtalya'da 12 kg' AB ortalaması ise 4,5 kg'dır.

   Ülkemizin zeytinyağı ve sofralık zeytin bilançosu aşağıda özetlenmiştir.

   Türkiye Zeytinyağı Ticareti   (1,000 ton, ortalama)

B-3.1. TÜRKİYE'DE ZEYTİNYAĞI SEKTÖRÜNÜN SORUNLARI

   - Türkiye zeytinciliğinin dünya zeytinciliği ile entegre olabilmesi bakımından 1999 yılından itibaren üyeliğinden tek taraflı olarak ayrıldığımız Uluslar arası Zeytinyağı Konseyine (UZK) yeniden üye olmak AB'ne giriş hazırlıklarının bir parçası olacaktır.
   - Son yıllarda modern kontinü sistemlerin ülke çapında artışına ve klasik sistemlerin azalışına rağmen, kaliteli zeytinyağı üretiminde bazı olumsuzluklar görülebilmektedir. Bunlar; zeytin sineği mücadelesinde yetersizlik, geç hasat, uygun olmayan hasat şartları (dip ve hasarlı zeytin) yağa işleme öncesi uzun süre uygun olamayan şartlarda (çuval vb.) zeytinlerin bekletilmesi, modern sistemlerde kontrolsüz ısıl işlem ve sıcak su kullanımı yağ kalitesi üzerine olumsuz etki yapmaktadır.
   - Ülkemizde üretilen zeytinyağları genelde uygun olmayan şartlarda depolanmaktadır.
   - Ülkemiz zeytin çeşitlerinden uluslar arası piyasa normlarına ve isteklerine göre kaliteli yağ elde edilmesi her zaman mümkündür. Yeter ki modern sistemlerin ve uygun hasat şartlarının gerçekleşmesi sağlansın.
   - Zeytinyağı üretiminin önemli bir kısmı ihracata konu olması ve dış pazar payının korunması, sanayicilerin ucuz hammadde temin etmesi ve üreticilerin maliyetinin azaltılması için zeytinyağında “PRİM SİSTEMİ” uygulaması istikrarlı bir şekilde sağlanmalıdır. Bu üretim sezonunda (2002/03) tarafımızdan yapılan hesaplamalara göre kg başına en az 70 cent prim verilmesi gerekmektedir.

B-4. TÜRKİYE'DE SOFRALIK ZEYTİN SEKTÖRÜ

   Ülkemiz sofralık zeytin üretiminde dünyada ilk sıralarda yer almasına rağmen ihracatta arzu edilen düzeyde değildir. Bunu sağlamak için, dış Pazar taleplerine uygun üretim yapabilecek, yüksek kapasiteli (en az 1000ton) modern, mekanizasyona dayalı, rantabl entegre tesislerin kurulması teşvik edilmelidir.

   Türkiye Sofralık Zeytin Ticareti       (1,000 Ton, ortalama)

B-4.1. TÜRKİYE'DE SOFRALIK ZEYTİN SEKTÖRÜ SORUNLARI

Sektörün kullandığı başta ham dane zeytin olmak üzere tüm girdi maliyetlerinin azaltılması gerekmektedir. Bu amaçla zeytinyağında olduğu gibi sofralık zeytin üretiminde de “PRİM SİSTEMİ” uygulanmalıdır. Ülkemizde sofralık zeytin işleme sektörü genellikle küçük aile işletmeciliği yapısındadır. Bu nedenle önce mevcut tüm sofralık zeytin işleyen ünitelerin sayısı tesbit edilmeli ve istenilen şartlara haiz olmayan ünitelere çalışma izni verilmemesi yada sektörde çalışan kişi ve kurumları mağdur etmemek için uzun vadeli düşük faizli krediler verilerek, küçük işletmelerin birleşip kooperatif veya şirket bilinci altında organize olarak alt yapının ıslah edilmesi sağlanmalıdır.